Nawożenie soi – potrzeby pokarmowe i strategia nawożenia
Nawożenie soi powinno być oparte na analizie gleby, która jest podstawową czynnością mającą wpływ na ustalenie potrzeb nawozowych roślin.
Wiedza ta uzupełniona o informacje na temat wymagań pokarmowych rośliny pozwoli przygotować optymalną strategię nawożenia dla uprawy soi.
W tym poradniku wyjaśniamy, jakie składniki pokarmowe są kluczowe w uprawie soi oraz jak zaplanować nawożenie fosforem, potasem i azotem. Omawiamy również optymalne pH gleby oraz rolę magnezu i siarki.
Zapotrzebowanie soi na składniki pokarmowe
Warto zwrócić uwagę na fakt, iż soja pobiera z gleby istotnie duże ilości składników pokarmowych.
Zgodnie z prezentowaną tabelą do wytworzenia 1 t plonu nasion wraz z pozostałymi częściami rośliny soja pobiera średnio z 1 ha: 75 kg azotu, 16 kg fosforu, 33,7 kg potasu, 20 kg wapnia, 12,5 kg magnezu i 6 kg siarki.
Nawożenie fosforem i potasem w uprawie soi
Nawozy fosforowe i potasowe najlepiej zaaplikować i wymieszać z glebą jesienią lub wczesną wiosną.
Na glebach o średniej zasobności wskazane jest zastosowanie około 40-60 kg fosforu oraz 80-100 kg potasu na hektar.
Rola potasu w rozwoju soi i zawiązywaniu strąków
Potas odpowiada za transport asymilatów w roślinie – w tym węglowodanów do brodawek korzeniowych. Reguluje także gospodarkę wodną roślin oraz ich odporność na stres.
W fazie kwitnienia korzystnie wpływa na uwodnienie zalążni i zmniejsza liczbę odrzuconych zawiązków kwiatów i strąków.
Nawożenie potasem na lżejszych stanowiskach lub w przypadku konieczności zastosowania wysokiej dawki można podzielić, stosując 2/3 dawki jesienią, a 1/3 wiosną, aby uniknąć nadmiernego przemywania składnika w głąb profilu glebowego.
Znaczenie fosforu dla korzeni i brodawek soi
Fosfor stymuluje rozwój systemu korzeniowego oraz zawiązywanie brodawek korzeniowych. Spełnia także istotną rolę w redukcji azotu atmosferycznego oraz akumulacji białka w nasionach.
Nawożenie azotem soi – kiedy stosować, a kiedy unikać
Azot jest kluczowym składnikiem plonotwórczym. Potrzeby pokarmowe soi względem azotu są duże – jednak stosowanie mineralnego nawożenia azotem w uprawie soi może nie być konieczne dzięki symbiozie ze specyficznymi dla soi bakteriami Bradyrhizobium japonicum wiążącymi wolny azot atmosferyczny – należy jednak pamiętać, że warunkiem zajścia symbiozy jest stworzenie warunków odpowiednich do jej wystąpienia w tym m.in. wcześniejsza inokulacja kwalifikowanego materiału siewnego szczepionką bakteryjną oraz jeśli to możliwe uprawa na polach, na których soja była już uprawiana wcześniej, oczywiście z poszanowaniem zasad prawidłowego płodozmianu.
Duża zawartość azotu w glebie w przypadku uprawy soi jest niekorzystna, ponieważ skutkuje zahamowaniem aktywności brodawek. Nie wskazane jest aplikowanie jakichkolwiek nawozów azotowych od momentu zbioru przedplonu.
Jak ograniczyć nadmiar azotu przed uprawą soi
Na stanowiskach, na których jeszcze jesienią występuje wysokie stężenie azotu, skutecznym rozwiązaniem jest uprawa poplonu o wysokim zapotrzebowaniu na azot przed uprawą soi, ewentualnie międzyplonu ozimego, np. gorczycy, rzodkwi lub mieszanek.
Aby uniknąć nadmiernego wysycenia gleby azotem, nie należy także stosować świeżego obornika lub gnojowicy bezpośrednio pod uprawę soi. Najlepiej uprawiać soję w trzecim roku po nawożeniu obornikiem lub w drugim na słabszych stanowiskach, przy założeniu terminowego siewu.
Dawka startowa azotu i nawożenie interwencyjne
W przypadku niskiej zasobności gleby w azot (szczególnie na glebach ubogich w materię organiczną lub w warunkach zimnej i deszczowej wiosny), można zastosować przedsiewną dawkę startową, lecz nie większą niż około 20-30 kg azotu w czystym składniku. Do nawożenia startowego wskazane jest zastosowanie azotu w szybko działającej formie azotanowej, aby umożliwić zaopatrzenie roślin w azot do fazy 3-4 liści, jeszcze zanim rozpoczną symbiozę z bakteriami brodawkowymi.
W fazie początku kwitnienia soi w bardzo korzystnych warunkach, gdy wysoka masa liści oraz duża liczba kwiatów i strąków pozwalają spodziewać się dużych plonów, korzystne może być dodatkowe nawożenie mineralne azotem w fazie od początku kwitnienia do początku wypełniania strąków. W takim przypadku, ilość azotu związanego przez bakterie brodawkowe oraz dostępnego w glebie może być niewystarczająca dla zaopatrzenia w azot dużej liczby zawiązanych strąków.
Podobnie, zastosowanie dodatkowej interwencyjnej dawki azotu w fazie początku kwitnienia jest wskazane dla plantacji, które słabo wykształciły brodawki korzeniowe, w związku z czym, ilość azotu dostarczanego roślinom przez bakterie jest ograniczona.
Decydując się na zastosowanie uzupełniającego nawożenia azotowego w fazie początku kwitnienia, najlepiej zastosować nawóz w postaci mocznika, zawierającego azot w formie amidowej.
Na tym etapie nie zalecane są nawozy zawierające azot w formie azotanowej – do redukcji azotynów w roślinie niezbędne są duże ilości energii, potrzebnej także bakteriom brodawkowym. Co za tym idzie, stosowanie azotu w formie azotanowej może poskutkować dalszą redukcją i szybszym zakończeniem aktywności bakterii brodawkowych.
Dawka mocznika, zależnie od stanu plantacji, zasobności gleby w azot, stopnia wykształcenia brodawek i prognozowanego plonu, powinna zawierać się w zakresie około 100-150 kg na hektar.
Wapnowanie i optymalny odczyn gleby pod soję
Zależnie od odczynu gleby, konieczne może być wykonanie wapnowania. Optymalne pH gleby dla soi powinno zawierać się w zakresie 6,0-7,0. Uregulowanie pH jest kluczowe dla zapewnienia przyswajalności składników pokarmowych oraz właściwego funkcjonowania brodawek korzeniowych, których zawiązywanie ogranicza zbyt kwaśny odczyn.
W razie potrzeby, wapnowanie należy przeprowadzić w zespole uprawek pożniwnych przedplonu, a najlepiej utrzymywać właściwy odczyn w płodozmianie.
Magnez i siarka w nawożeniu soi – wsparcie brodawek i białka
Magnez stymuluje transport węglowodanów do brodawek korzeniowych soi, a tym samym intensyfikuje wiązanie azotu. Na glebach o uregulowanym odczynie i średniej zasobności w magnez, zaleca się zastosować około 20-40 kg MgO/ha, na przykład przedsiewnie w formie kizerytu.
Ważną rolę w metabolizmie roślin soi pełni również siarka – wchodzi w skład aminokwasów oraz uczestniczy w syntezie białek i enzymów. Jest także niezbędna dla prawidłowego wiązania azotu oraz stymuluje tworzenie brodawek korzeniowych. Na żyznych stanowiskach dawki siarki powinny wynosić 50% potrzeb pokarmowych dla nawozów łatwo rozpuszczalnych, takich jak kizeryt czy siarczan potasu oraz 75-100% potrzeb pokarmowych dla nawozów słabo rozpuszczalnych, takich jak superfosfat czy siarka elementarna.
Na stanowiskach ubogich w siarkę, dawka wnoszona z nawozem powinna stanowić minimum 100-150% potrzeb pokarmowych.
Jakich nawozów unikać w uprawie soi
Uwaga! Należy pamiętać, aby nie stosować w uprawie soi nawozów zawierających w składzie mangan i miedź – pierwiastki te wykazują działanie bakteriobójcze względem symbiotycznych bakterii, negatywnie wpływając na zawiązywanie brodawek i wiązanie azotu atmosferycznego.
Prawidłowe nawożenie soi jest jednym z kluczowych elementów uzyskania wysokiego plonu, jednak równie ważne są wcześniejsze etapy przygotowania uprawy.
👉 Sprawdź również nasze wcześniejsze agroporadniki:
Wolisz obejrzeć poradnik w wersji wideo? 👉 Kliknij tutaj
Dzięki genetyce odmian IGP Polska uprawa soi może być nie tylko udana, ale i opłacalna – niezależnie od regionu.
Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej, w tym o jej siewie czy inokulacji – skontaktuj się z doradcą IGP Polska.